Als je iets aan jezelf probeert te veranderen, zul je vast hebben gemerkt dat dat niet altijd van een leien dakje gaat. Je begint ergens aan, vol goede moed en inspiratie. Als je merkt dat het niet vanzelf gaat, gooi je er wat zelfdiscipline en wilskracht tegenaan. En toch lukt het soms nog niet. Je kunt wat je met jezelf hebt afgesproken niet volhouden of niet afmaken. Waarom werkt het maar niet?
Zelfdiscipline en wilskracht werken dwingend
Zelfdiscipline is als een strenge meester die je voortzweept. Je moet je doelen halen, precies zoals afgesproken en hij duldt geen tegenspraak. Je mag niet verslappen, niet zeuren, moe zijn bestaat niet. No excuses!
Zelfdiscipline eist dat je gewoon doet wat is afgesproken, ongeacht. Ongeacht of je er op dat moment zin in hebt, ongeacht of je op dat moment ertoe in staat bent. Ongeacht of je je bedenkingen hebt over wat je gaat doen en het waarom ervan. Zelfdiscipline werkt samen met wilskracht. Wilskracht helpt je om de knop om te zetten op die momenten dat je eigenlijk wil afwijken van het plan.
Zelfdiscipline en wilskracht werken het best voor dingen die je al kan
Vanwege het dwingende karakter werken zelfdiscipline & wilskracht het best voor dingen die je al kan en waarvoor je niet teveel hoeft te veranderen. Denk aan simpele oefeningen of handelingen die niet te veel van je vragen, maar die je vaker zou willen doen, of beter zou willen kunnen doen. Zelfdiscipline en wilskracht kunnen je dan helpen bepaalde grenzen van jezelf te doorbreken, om prestaties te leveren die je van tevoren nooit had verwacht te kunnen halen.
Als je bijvoorbeeld houdt van hardlopen en het wat vaker wil doen, kun je jezelf dwingen om elke ochtend een half uur hard te lopen, weer of geen weer. Zo kun je ontdekken het eigenlijk helemaal niet zo erg is om in de regen te hardlopen. Dan helpen zelfdiscipline en wilskracht je om je eigen grenzen te verleggen, of dingen te doen die ongemakkelijk, oncomfortabel, of spannend voelen.
Zelfdiscipline en wilskracht werken niet als de verandering die je wil doorvoeren zo groot is, dat er dieper liggende processen gaan meespelen
Voorbeelden van dieper liggende processen zijn:
- conflicterende verlangens
- een oud beschermend patroon dat nu in gevaar komt, of
- een beperkende overtuiging die in de weg staat van een diep verlangen
Zelfdiscipline en wilskracht zijn hier niet tegen opgewassen, omdat deze tegenkrachten gebruik maken van patronen en structuren waar we al jaren onbewust op vertrouwen. Ze hebben ons al zo lang beschermd en zullen die rol niet zomaar opgeven.
Dat wilskracht en zelfdiscipline niet werken, zul je merken doordat weerstand ontstaat
Weerstand is heel gezond: het is je eigen innerlijke systeem dat op de rem gaat staan. Al die beschermende patronen en overtuigingen grijpen nu in om je veilig te houden door de status quo te handhaven. Je hebt ineens helemaal geen zin om te doen wat je met jezelf had afgesproken. Of je vergeet gewoon dat je die afspraak met jezelf had gemaakt. Je vind je coach of leraar ineens bijzonder irritant. Allemaal tekenen van weerstand.
Weerstand is je systeem dat vraagt of dit echt de richting is die je op wil
Want als je hiermee door zou gaan, kan er een wezenlijke verandering ontstaan. En zit je daar echt op te wachten? Is dat écht je bedoeling? Gaan we al die structuren die je zo lang zo veilig hebben gehouden écht ontmantelen? Weet je het zeker? Want dan kom je in onbekend gebied. En je weet niet wat dat je gaat brengen. Is het écht wel veilig? Dat zijn de vragen die weerstand eigenlijk aan je stelt.
Weerstand trekt ook aan de bel als je te snel gaat
Als je iets aan jezelf wil veranderen, kun je vaak niet wachten. Je bent al die oude patronen en overtuigingen zat en je staat te springen om je nieuwe ik te omarmen. Weerstand zorgt ervoor dat je verandert in een voor jou veilig tempo. Vergelijk het met een huis waarvan de fundering niet klopt. Als je die er gelijk onder vandaan rukt, stort het hele gebouw in. Weerstand helpt je om nieuwe structuren te bouwen en uit te proberen, terwijl je nog leunt op de oude. Zo gaat de overgang in een tempo dat je systeem aankan en dat je veilig houdt.
Te lang doorgaan met zelfdiscipline en wilskracht kan schadelijk
Werken met zelfdiscipline en wilskracht wordt gevaarlijk als je met oogkleppen op en oordopjes in jezelf blijft dwingen om toch door te gaan, ongeacht wat dat betekent voor jezelf, voor de relatie met je intimi, en voor het grotere geheel.
Sommige sporters negeren hun blessures omdat ze zich hebben voorgenomen om mee te doen aan een bepaalde wedstrijd. Ze verdoven de pijn en gaan gewoon door met trainen. Dat is roofbouw plegen op je lichaam en kan verstrekkende gevolgen hebben. Er zijn ook mensen die zo gedreven en gedisciplineerd zijn in hun werk, dat ze de relatie met hun intimi uit het oog verliezen. Om zich jaren later ineens af te vragen waarom hun partner er niet meer is en hun kinderen geen contact willen.
Hoe kun je je doelen toch bereiken als zelfdiscipline en wilskracht niet werken?
Als je eenmaal in de modus van presteren en zelfdiscipline zit, heb je natuurlijk helemaal geen zin in weerstand of bedenkingen. Vaak reageer je dan met nog meer zelfdiscipline, nog meer wilskracht, nog meer dwingen. En als dat niet helpt, komt de twijfel: Kan ik dit wel? Is dit wel voor mij weggelegd? Als je merkt dat je niet verder komt met wilskracht en zelfdiscipline, lijken er maar twee opties te zijn: opgeven, of doorgaan tot het bittere eind, koste wat het kost. Gelukkig is er nog een derde weg: liefdevolle toewijding.
Liefdevolle toewijding stelt je in staat om te veranderen, vanuit de bescherming van je oude ik
Als je werkt vanuit liefdevolle toewijding, vertrouw je op de wijsheid van je innerlijke systeem om je doel te bereiken. Je creëert ruimte en tijd om te doen wat nodig is en staat open voor aanpassingen. Je geeft processen de tijd die ze nodig hebben en je eert de weerstand. Je laat ook ruimte voor niet-weten: niet weten wat je nu tegenhoudt, of niet weten wat je volgende stap gaat zijn.
Met liefdevolle toewijding blijf je nieuwsgierig naar alles wat op je pad komt: fijne en minder fijne ervaringen. Je onderzoekt ze en luistert naar wat ze je te vertellen hebben. Je blijft liefdevol aanwezig bij alles wat zich aandient. Zo kun je veilig groeien in een tempo dat je systeem ook echt aankan.
Zelfdiscipline en wilskracht vs liefdevolle toewijding
| Zelfdiscipline en wilskracht | Liefdevolle toewijding |
| Maakt een planning en verwacht behaald resultaat, ongeacht | Creëert ruimte om te doen wat nodig is |
| Houdt vast aan gestelde doelen | Houdt het doel voor ogen en laat ruimte voor aanpassingen |
| Houdt vast aan gestelde data | Geeft processen de tijd en aandacht die ze nodig hebben |
| Houdt geen rekening met onderliggende processen die de voortgang beïnvloeden | Is nieuwsgierig naar onderliggende processen, onderzoekt ze, eert ze en geeft ze liefdevol de ruimte om mee te veranderen |
| Beloont behaalde resultaten en bestraft niet behaalde resultaten | Is liefdevol aanwezig bij alles wat zich aandient |
| Gaat weerstand te lijf met wilskracht | Omarmt en eert weerstand en past het tempo, de route en eventueel het doel daarop aan |
| Heeft alleen respect voor behaalde doelen | Heeft respect voor en interesse in alles wat zich aandient onderweg naar het doel |
Als je werkt vanuit liefdevolle toewijding kan het soms lijken alsof je niets doet, alsof er niets verandert
Dat komt omdat er perioden kunnen zijn dat er weinig lijkt te gebeuren. Het lijkt alsof je stil staat en er niks verandert. Dat zijn juist de perioden waarin de verandering diep aan het wortelen is in je systeem. Net als een zaadje dat je plant, waarvan je de eerste tijd boven de grond nog niks merkt. Ondergronds gebeurt intussen een hele hoop, wat maakt dat het plantje zich straks uit de aarde omhoog kan worstelen. Liefdevolle toewijding vraagt dus ook om vertrouwen. Vertrouwen in de weerstand, vertrouwen in de wijsheid van je systeem.
Welke verandering in jouw leven zou je met liefdevolle toewijding willen doen, in plaats van met zelfdiscipline en weerstand? Vertel het me gerust in een mailtje.
Tan bun,
Karina
